Olımpıada ótkizý úshin erkekti erkekke úılendirý kerek pe?

d9ef08856bda7cb78c20121d2f090aef.jpg

Batystyq aqparat quraldary bir jynystylyqty nasıhattaýdy «geı-nasıhat» dep ataıdy. 18 mamyr kúni Qazaqstan Konstıtýsııalyq Keńesi «Balalardy densaýlyǵy men damýyna zııan keltiretin aqparattan qorǵaý» týraly zań jobasynyń «tabıǵı zańnan tysqary jynystyq qatynastardy nasıhattaýǵa tyıym salý» týraly taraýyn Konstıtýsııaǵa sáıkes emes dep tapty. Kezinde osyndaı zań Reseıde qabyldanyp, Memlekettik Dýma men prezıdent Pýtınge Batys elderi «bir jynystylardyń quqyǵyn taptap jatyrsyńdar» dep shúılikken bolatyn. Qazaqstan Konstıtýsııalyq Keńesi bul tarýdy «anyq ekshelenbegen, bul túrinde birqatar konstıtýsııalyq erejelerdiń buzylýyna sebep bolýy múmkin, sondaı-aq taraýdyń orys tilindegi mátini men qazaq tilindegi mátininiń arasynda sáıkessizdik bar» depti. Bul aqparatty taratqan Bı-Bı-Sı radıosy osyndaı «tarıhı sheshim» qabyldanǵan kúnniń erteńine, ıaǵnı 19 mamyr kúni Qazaqstan Konstıtýsııalyq Keńesiniń tóraǵasy Igor Rogovtyń Ulybrıtanııanyń Qazaqstandaǵy elshisi Kerolın Braýn hanymmen kezdeskenin aıtýdy «umytypty».  

Amerıkanyń «Human Rights First» atty adam quqyqtaryn qorǵaý uıymy Qazaqstan Konstıtýsııalyq Keńesiniń sheshimin qoldap, alǵysyn jaýdyrdy. Batys elderi búginde bir jynystylyqty qorǵaýdy úlken memlekettik saıasat deńgeıine kóterdi. Eýropalyq Odaqqa múshe bolamyn degen elder bir jynystylardy basyna kóterip júrmese de, olardy qoldap, qorǵap otyrýy kerek. Eýropa elderiniń qatysýymen ótetin úlken sharalarǵa syıly qonaqtardyń túgel kelýin qalasańyz, eldegi barlyq LGBT, ıaǵnı Lut paıǵambar qaýymynyń múshelerin «qanattyǵa qaqtyrmaı», olarǵa degen ystyq lebizińizdi bildirip turýyńyz tıis. 

Joǵaryda atalǵan uıym Qazaqstan Konstıtýsııalyq Keńesiniń bir jynystylyqty nasıhattaýǵa bildirgen kóńili «Qazaqstannyń 2022 jyly ótetin Qysqy olımpıada oıyndaryn óz jerinde ótkizýge senimmen áreket etýine jaǵdaı týǵyzady» degen málimdeme jasady. Al eger LGBT-qaýymy men olardyń ustanymyn nasıhattaýdy shekteıtin bolsaq, Qysqy olımpıadany ótkizýden dámeli bola almaıdy ekenbiz. Atalmysh uıymnyń ókili Shon Geılord myrza Qazaqstannyń bul sheshimin, ıaǵnı bir jynystylyqty nasıhattaýǵa tyıym salynýyn Konstıtýsııaǵa kereǵar dep tabylýyn «Qazaqstandaǵy adam quqyqtaryn qorǵaýdaǵy mańyzdy qadamy» dep baǵalady. Amerıkanyń «Human Rights First» atty adam quqyqtaryn qorǵaý uıymy AQSh ákimshiliginen LGBT-qaýymynyń quqyqtaryn aıaq asty etýge baǵyttalǵan zańdardyń qabyldanýy men bir jynystylyqqa qarsy saıasat júrgizýge nıetti elderdiń osy turǵydaǵy áreketterine tosqaýyl qoıýdy talap etip keledi. 

Budan biraz buryn tanymal sportshylar, solardyń qatarynda Martına Navratılova «Eger Qazaqstanda bir jynystylarǵa qarsy zań qabyldanatyn bolsa, Astana Qysqy olımpıadany ótkizýge úmit ete almaıdy» degen bolatyn. Bul sportshylar Halyqaralyq olımpıadalyq komıtettiń basshysy Tomas Bahty LGBT-qaýymyn kemsitýge jol bermeýge  shaqyryp, qajet bolsa, múshe elderge qysym kórsetý kerek degen bolatyn. 2104 jyldyń jeltoqsan aıynda Halyqaralyq Olımpıadalyq Komıtet óziniń Hartııasyna adamdardy jynystyq tańdaýyna qaraı kemsitpeý jaıly taraý engizdi. Aıta keteıik, 2022 jyly ótetin Qysqy olımpıadany óz elinde ótkizýge eki el – Qazaqstan men Qytaı úmitker bolyp otyr. Olımpıadanyń qaı elde ótetini jaıly sheshim 31 shiledede Kýala-Lampýra qalasynda qabyldanbaq. Eger Qazaqstan Konstıtýsııalyq Keńesiniń LGBT-qaýymyna jyly qabaq tanytqany esepke alynyp jatsa, 2022 jylǵy Qysqy olımpıada bizdiń elimizde ótýi ǵajap emes.  

 Sheteldegi bir jynystylar Qazaqstanda qandaı zańdar qabyldanǵaly jatqanyn bizden jaqsy biledi eken, sondaı-aq óz múddeleri jolynda preventıvtik sharalar kórýge, ıaǵnı erte bastan máseleniń qamyn jeýge qaýqarly eken. Ókinishke oraı, elimizdiń zańdarynyń qazaqtyń búgini men bolashaǵyna, tarıhı dástúrleri men búgingi bolmysyna, jalpy alǵanda ulttyń múddesine sáıkes bolýyn qadaǵalaıtyn memlekettik organnyń sheshimin muhıttyń arǵy jaǵynan kelgen habardan bilip otyrmyz. Aıta keteıik, Konstıtýsııalyq Keńestiń resmı saıtynda atalǵan sheshim  nemese sol jaıly aqparatty izdep taba almadyq.  

Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń bir jynystylarǵa qatysty bergen pátýasy bar. Bul pátýa 2013 jyly 12 qarasha jarııalanǵan bolatyn. Pátýada: «Erkek pen erkek nemese áıel men áıel jynystyq qatynasqa barýy Lýt paıǵambardyń ǵ.s. qaýymy jasaǵan surqııa qylyq. Sharıǵat boıynsha bul eki is te haram. Sondyqtan aýyr kúná qataryna jatady» - delingen. 

Iá, Qysqy olımpıadaǵa qol jetkizemiz dep, qazaqylyq arymyz ben musylmandyq barymyzdan aıyrylyp qalmasaq ıgi edi. Azamattyq qoǵam ınstıtýttary damymaǵan, ıaǵnı turǵyndary memlekettik organdardyń sheshim qabyldaý prosesine tartylmaǵan elde bılik bilgenin isteıdi. Bir danyshpan «sen saıasatpen aınalyspasań, saıasat senimen aınalysady» degen eken. Konstıtýsııalyq Keńestiń  bir jynystylyqty nasıhattaýǵa bildirgen oń kózqarasy Astanadaǵy el aǵalarynan bastap, qolyna qalam ustaǵan qara jaıaýlarǵa deıingi ult jandy qaýymdy qyraǵy bolýǵa úndep otyr. Saq bolaıyq, aǵaıyn!  

Úsen Asqarov,

Muraǵattan, 2015 j

Жарнама орны

Múmkin sizdi qyzyqtyratyn taqyryptar:

  • Álemdegi eń erekshe ǵıbadathana qaı elde?
  • Jyǵylǵan qarttyń jan azaby
  • Банкке пайыздық құлдыққа түспеудің бес тәсілі
  • Birjynysty neke, geı-parad, geı klýb - Qudaısyzdyq dúrmegi
  • Olımpıada ótkizý úshin erkekti erkekke úılendirý kerek pe?